A security staff member stands beside the logo of the Reserve Bank of India (RBI) at its headquarters in Mumbai on October 4, 2019. - India's central bank on October 4 cut interest rates for the fifth time this year, revising growth forecasts as Asia's third-largest economy battles high unemployment rates and weak economic activity. (Photo by Indranil MUKHERJEE / AFP) (Photo by INDRANIL MUKHERJEE/AFP via Getty Images)

ભારતની અર્થવ્યસ્થા નબળી પડી રહી છે તેમજ બેંકોનું દેવું પરત ચૂકવવા મુદ્દે ચૂનો લગાવવામાં આવતો હોવા છતાં બેંકો ટોચના 20 દેવાદારોને મોટી રકમની લોન આપીને જોખમ ઉભું કરી રહી છે.
RTI દ્વારા પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર ફક્ત 20 દેવાદારોને બેંકોએ રૂ.13 લાખ કરોડથી વધુ રકમ લોનરૂપે આપી છે. એટલે કે દેશભરમાં કુલ રૂ.100ની લોનમાં 16 રૂપિયા ટોચનાં 20 દેવાદારોને આપવામાં આવ્યા છે.
રિઝર્વ બેંકે વધુમાહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે નાણાંકીય વર્ષ 2019માં ટોચના 20 દેવાદારો પર રૂ.13.55 લાખ કરોડનું દેવું છે. દેશના ટોચના 20 દેવાદારો પર ફક્ત દેવું જ નથી પરંતુ તેમનું દેવું અન્ય લોકોના દેવાની સરખામણીએ બમણી ઝડપે વધી રહ્યું છે.
FY 2018માં બેંકોનું કુલ બાકી લેણું રૂ.76.88 લાખ કરોડ હતું જે વર્ષ 2019માં આશરે 12 ટકાના વધારા સાથે રૂ.86.33 લાખ કરોડે પહોંચી ગયું છે. પરંતુ આ દરમિયાન 20 દેવાદારોની લોનમાં આશરે 24 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે અને તે રૂ.10.94 લાખ કરોડથી વધીને 13.55 લાખ કરોડે પહોંચી ગઈ છે. ઉદ્યોગ જગતની કુલ લોનનો અડધો હિસ્સો ફક્ત 20 દેવાદારો પાસે જો આ ટોચના 20 દેવાદારોની સરખામણી ઉદ્યોગ જગત સાથે કરવામાં આવે તો કુલ ઉદ્યોગ જગતને જેટલી લોન આપવામાં આવી તેનો આશરે અડધો હિસ્સો આ પ્રભાવશાળી દેવાદારોને આપવામાં આવ્યો છે.
2019માં ઉદ્યોગ જગત પર કુલ રૂ.28.85 લાખ કરોડનું દેવું બાકી હતું. ઉદ્યોગોમાં પણ MSMEના દેવાની વાત કરીએ તો આ ટોચના 20 દેવાદારો પર ત્રણ ગણી રકમ બાકી છે. FY 2019માં MSME પર આશરે રૂ.4.74 લાખ કરોડનું બાકી લેણું છે. આ અંગે એક્સપર્ટનું કહેવું છે કે દેવાનું આ રીતે કેન્દ્રીકરણ થવું અર્થવ્યવસ્થા માટે ઘાતક નીવડી શકે છે. ડલાસ સ્થિત યુનિર્વસિટી ઓફ ડલાસના પ્રોફેસર સીમિત મજમુદારે જણાવ્યું હતું કે દેવાના કેન્દ્રીકરણની સૌથી નકારાત્મક અસર અસર MSME પર પડે છે કેમ કે તેમના માટે ફંડની અછત સર્જાય છે જેથી કારોબાર ચલાવવામાં મુશ્કેલી પડે છે. ભારતમાં આશરે 10 કરોડ MSME છે જે 30 કરોડ લોકોને રોજગાર પૂરો પાડે છે, જ્યારે મોટા ઉદ્યોગ આશરે એક કરોડ નોકરીઓ જ પેદા કરે છે.