અર્થવ્યવસ્થાના સુધારા માટે નાણાપ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા કરવામાં આવેલી કેટલીક મહત્વપૂર્ણ જાહેરાતો બાદ રિઝર્વ બેન્કે તેના ખજાનામાંથી સરકારને 1.76 લાખ કરોડ રૂપિયાની મોટી રકમ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે. તેમાં રિઝર્વ બેન્કના સરપ્લસ ફન્ડમાંથી મળનાર 1.23 લાખ કરોડ રૂપિયા પણ સામેલ થશે. આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહેલી સરકાર માટે આ એક મોટી ભેટ છે. સરકારી બેન્કો કેશની તંગીમાંથી પસાર થઈ રહી છે અને તેમની પાસે પૂરતી મૂડી નથી.
લગભગ અડધો ડઝન બેન્કોને રિઝર્વ બેન્કના પ્રોમપ્ટ કરેક્ટિવ એક્શન(PCA) અંતર્ગત લાવવામાં આવી છે. રિઝર્વ બેન્કમાંથી મળેલા ખજાનાનો ઉપયોગ સરકાર બેન્કોને વધુ કેશ આપવા માટે કરી શકે છે અને તેનાથી અગામી પાંચ વર્ષમાં બેન્કો પર દબાણ ઓછું થશે. મોદી સરકારે અગામી પાંચ વર્ષમાં પાયાની જરૂરિયાતો માટે 100 લાખ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ કરવાનો લક્ષ્ય રાખ્યો છે.
સરકાર ખેડૂતો, ગરીબ અને નાના ઉદ્યોગ સાહસિકોના કલ્યાણ માટે આવી યોજનાઓ ચલાવે છે. જેનો બોજો આખરે બેન્કો પર પડે છે. બેન્કોને સરકારી એજન્સીઓ પાસેથી પછીથી કોઈ નાણાકીય સહાય પણ મળતી નથી. ઉદાહરણ તરીકે બેન્કોએ લગભગ 8 લાખ કરોડ રૂપિયાની મુદ્રા લોન આપી છે, પરંતુ તેમને તેના બદલામાં નાણાકીય સહાય મળી રહી નથી. રિઝર્વ બેન્ક પાસેથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ સરકાર નેશનલ હાઉસિંગ બેન્ક, સિડબી અને નાબાર્ડ જેવી એજન્સીઓની મૂડી વધારવામાં કરી શકે છે.
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી સરકારનો ઉધારી કે લોન લેવાનો સિલસિલો વધી રહ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2019-20માં સરકારની યોજના લગભગ 7 લાખ કરોડ રૂપિયાની લોન લેવાની છે. રિઝર્વ બેન્કમાંથી મળેલી રકમનો ઉપયોગ સરકાર પોતાની ઉધારી ઓછી કરવામાં પણ કરી શકે છે. તેનાથી સરકાર પ્રાઈવેટ ક્ષેત્ર માટે વધુ ફન્ડ ઉપલબ્ધ કરાવી શકશે.
સરકાર લગભગ 80 હજાર કરોડ રૂપિયાના ભારે રકમના સોવરેન બોન્ડથી વિદેશી લોન રકમ એકત્રિત કરવા માંગે છે. તેની પાછળનો વિચાર એ છે કે વિદેશમાં સસ્તા વ્યાજે મળતી લોનનો ફાયદો ઉઠાવવામાં આવે. જોકે આ રીતે બોન્ડ ઈસ્ય કરવામાં મુદ્રા એટલે કે રૂપિયા પર જોખમ વધી જાય છે. આતંરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ ઠીક ન હોવાને કારણે રૂપિયો પહેલા કરતા ખૂબ જ નબળો છે. એવામાં સોવરેન બોન્ડ ઈસ્યુ કરવાથી તેની પર જોખમ વધી જશે. રિઝર્વ બેન્ક પાસેથી મળેલી રકમના કારણે સરકારને આવા બોન્ડ ઈસ્યુ કરવાની જરૂરિયાત ઓછી રહેશે.