Getty Images

અમેરિકાએ ઇઝરાયલ પ્રત્યે પોતાની નીતિમાં મહત્વનો ફેરફાર કર્યો છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાના કાર્યકાળની નીતિને બદલતા ઈઝરાયલના વેસ્ટ બેન્ક તેમજ પૂર્વ જેરુસલેમ પર કબ્જાને સત્તાવાર માન્યતા આપી દીધી છે.

રક્ષા મંત્રી માઈક પોમ્પિયોએ સોમવારે આ અંગે જણઆવ્યું કે અમેરિકા હવે વેસ્ટ બેન્કમાં ઈઝરાયલના લોકોના વસવાટને આંતરાષ્ટ્રીય કાયદાના ઉલ્લંઘનની દ્રષ્ટિએ નથી જોઈ રહ્યું. પોમ્પિયોએ જણાવ્યું હુતં કે વેસ્ટ બેન્ક હંમેશા ઈઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચે વિવાદનું કારણ રહ્યું છે. આ વસવાટને વારંવાર આંતરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ઉલ્લંઘન કહેવું યોગ્ય નથી અને તેનાથી કોઈ ફાયદો પણ નહીં થાય. આ જ કારણથી શાંતિના પ્રયાસો પણ નથી થયા.

ઈઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ અમેરિકાના આ નિર્ણયને આવકાર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે, આ નિર્ણય ઐતિહાસિક ભૂલને સુધારવા જેવો છે. તેમણે અન્ય દેશોને પણ આ નિર્ણયને માનવા માટે અપીલ કરી હતી. જો કે પેલેસ્ટાઈન તરફથી વેસ્ટ બેન્કમાં મધ્યસ્થની ભૂમિકામાં રહેલા સાએબ એરેકતે જણાવ્યું કે, ‘અમેરિાકનો નિર્ણય વૈશ્વિક સ્થિરતા, સુરક્ષા અને શાંતિં માટે ખતરારૂપ છે. આ નિર્ણય આંતરાષ્ટ્રીય કાયદાને જંગલના કાયદામાં પરિવર્તિત કરવા સમાન છે.’

વેસ્ટ બેન્કમાં ઈઝરાયલી લોકોના વસવાટનો વિવાદ ઈઝરાયલ અને પેલેસ્ટાઈન વચ્ચેના મૂળ વિવાદનું કારણ છે. 1967ના ઊીજા અરબ-ઈઝરાયલ યુદ્ધમાં ઈઝરાયલે પોતાના ત્રણ પાડોશી દેશો સીરિયા, મિશ્ર અને જોર્ડનને હરાવ્યું હતું. ત્યારબાદ તેણે વેસ્ટ બેન્ક અને પૂર્વ જેરુસલેમના મોટા ભાગ પર કબ્જો કરી 140 જેટલી કોલોની બનાવી દીધી હતી. આ સ્થળે વર્તમાન સમયે પણ છ લાખ જેટલા યહૂદીઓ વસે છે. આ કોલોનીને આંતરાષ્ટ્રીય કાયદા મુજબ ગેરકાયદે ગણાવવામાં આવી છે, જો કે ઈઝરાયલે આને પોતાનો ભાગ ગણાવ્યો છે.

પેલેસ્ટાઈનના નેતા ઘણા સમયથી આને હટાવવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે વેસ્ટ બેન્કમાં યહૂદિઓના વસવાટથી ભવિષ્યમાં તેમના સ્વતંત્ર પેલેસ્ટાઈનનું સપનું સાકાર નહીં થઈ શકે. જેને પગલે પેલેસ્ટાઈને અનેક વખત આંતરાષ્ટ્રીય સમૂહની મદદ માંગી હતી.1978માં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ જિમી કાર્ટરે નિર્ણય કર્યો હતોકે વેસ્ટ બેન્કમાં ઈઝરાયલની કોલોની આંતરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે.

1981માં રાષ્ટ્રપતિ રોનાલ્ડ રીગને કાર્ટર પ્રશાસનના નિર્ણયને ખોટો ઠરાવતા જણઆવ્યું હતું કે કોલોનીમાં ઈઝરાયલનો શરૂઆતથી કોઈ અધિકાર નહીં હોવાનું જણાતું નથી. અમેરિકાએ પોતાનું વલણ બદલતા આ કોલોનીને ગેરકાયદેને બદલે અયોગ્ય ગણાવી હતી. ત્યારબદા અમેરિકાએ ઈઝરાયલને લાંબા સમય સુધી સંયુક્ત રાષ્ટ્રના પ્રસ્તાવ સામે પણ રક્ષણ પુરું પાડ્યું હતું.